10 Νοεμβρίου 1913: ΜΙΣΟΣ! Η τουρκική κυβέρνηση κλείνει επτά ελληνικές εφημερίδες στην Κωνσταντινούπολη!

   Το ιστορικό αυτό γεγονός συνέβη κατά τη διάρκεια μιας περιόδου έντονης εθνικιστικής έξαρσης στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, αμέσως μετά τη λ...

  

Το ιστορικό αυτό γεγονός συνέβη κατά τη διάρκεια μιας περιόδου έντονης εθνικιστικής έξαρσης στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, αμέσως μετά τη λήξη των Βαλκανικών Πολέμων, οι οποίοι οδήγησαν σε τεράστιες εδαφικές απώλειες για τους Οθωμανούς προς όφελος της Ελλάδας και άλλων βαλκανικών κρατών. 

Η λογοκρισία και το κλείσιμο των ελληνικών εντύπων στην Κωνσταντινούπολη (καθώς και οι διώξεις εναντίον του ελληνικού στοιχείου) εντάσσονταν στην πολιτική του κινήματος των Νεότουρκων, οι οποίοι επεδίωκαν τον βίαιο εκτουρκισμό της αυτοκρατορίας και την εξάλειψη της οικονομικής και πνευματικής επιρροής των μειονοτήτων.

Η απόφαση της οθωμανικής κυβέρνησης των Νεότουρκων αφορούσε το κλείσιμο των σημαντικότερων καθημερινών και περιοδικών εντύπων της ελληνικής ομογένειας στην Κωνσταντινούπολη.
Ανάμεσα στις εφημερίδες που επλήγησαν, έκλεισαν οριστικά ή εξαναγκάστηκαν σε μακροχρόνια παύση λειτουργίας οι εξής εμβληματικοί τίτλοι του Τύπου της Πόλης:

Νεολόγος
Η αρχαιότερη, εγκυρότερη και πιο ιστορική καθημερινή εφημερίδα της Κωνσταντινούπολης, η οποία είχε ιδρυθεί το 1867 από τον Σταύρο Βουτυρά.

Ταχυδρόμος
Μία από τις πιο μαχητικές και μεγάλης κυκλοφορίας καθημερινές πολιτικές εφημερίδες της ομογένειας.

«Πρόοδος»
Σημαντικό καθημερινό έντυπο με έντονη πνευματική, οικονομική και πολιτική δραστηριότητα υπέρ των ελληνικών συμφερόντων.

Κωνσταντινούπολις
Ιστορική εφημερίδα που εξέφραζε τις θέσεις του ελληνισμού της Πόλης επί δεκαετίες.

«Πατρίς» (έκδοση Κωνσταντινούπολης)
Πολιτική εφημερίδα που μετέφερε τις ειδήσεις και τις εθνικές γραμμές της περιόδου.

Οι υπόλοιπες που συμπλήρωναν τη λίστα των επτά εντύπων ήταν κυρίως μικρότερης εμβέλειας δευτερεύοντα πολιτικά φύλλα, εβδομαδιαία έντυπα ή φιλολογικά περιοδικά, τα οποία το καθεστώς θεωρούσε «ύποπτα» για διάδοση ελληνικού εθνικού φρονήματος.

Η βίαιη αυτή καταστολή προκάλεσε την άμεση και έντονη επίσημη διαμαρτυρία του Οικουμενικού Πατριαρχείου προς την Υψηλή Πύλη, καθώς το κλείσιμο των εφημερίδων αποτελούσε ευθεία επίθεση στην πνευματική και κοινωνική ηγεσία της ελληνικής κοινότητας.

Οι αντιδράσεις στην εως τότε απελευθερωμένη Ελλάδα

Το κλείσιμο των ελληνικών εφημερίδων στην Κωνσταντινούπολη τον Νοέμβριο του 1913 προκάλεσε κύμα έντονης αγανάκτησης, εθνικής ανησυχίας και άμεσων διπλωματικών ενεργειών στην ελεύθερη Αθήνα. Η χρονική συγκυρία ήταν εξαιρετικά ευαίσθητη, καθώς η Ελλάδα και η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχαν μόλις υπογράψει τη Συνθήκη των Αθηνών (Νοέμβριος 1913), η οποία υποτίθεται ότι θα εξομάλυνε τις σχέσεις τους μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους.

Οι κυριότερες αντιδράσεις στην Αθήνα επικεντρώθηκαν στους εξής άξονες:

Οργή του αθηναϊκού Τύπου: Οι εφημερίδες της Αθήνας (όπως οι «Αθήναι», οι «Καιροί» και το νεοσύστατο τότε «Έθνος») αντέδρασαν με πύρινα πρωτοσέλιδα. Χαρακτήρισαν την ενέργεια των Νεότουρκων ως «αήθη παραβίαση» των διεθνών συμφωνιών και «απόπειρα πνευματικού στραγγαλισμού» του αλύτρωτου ελληνισμού. 

Διπλωματικά διαβήματα της κυβέρνησης Βενιζέλου: Η ελληνική κυβέρνηση, υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο, προχώρησε σε αυστηρές διαμαρτυρίες μέσω της ελληνικής πρεσβείας στην Κωνσταντινούπολη. Η Αθήνα κατήγγειλε τη σκοπιμότητα των οθωμανικών αρχών, καθώς το μέτρο εφαρμόστηκε αμέσως μετά την αποχώρηση των ελληνικών στρατευμάτων από τα μέτωπα, αποδεικνύοντας ότι η Υψηλή Πύλη ξεκινούσε έναν συστηματικό «διωγμό» των μειονοτήτων με ειρηνικά, πλέον, μέσα.

Κινητοποίηση προσφυγικών και αλυτρωτικών σωματείων: Στην Αθήνα είχαν ήδη αρχίσει να καταφθάνουν οι πρώτοι πρόσφυγες από τη Θράκη και τη Μικρά Ασία λόγω των τουρκικών βιαιοτήτων. Τα σωματεία της Πόλης και της Μικρασίας που έδρευαν στην Αθήνα οργάνωσαν ψηφίσματα διαμαρτυρίας, ζητώντας από την ελληνική κυβέρνηση να θέσει το ζήτημα της προστασίας των ομογενών ως απαράβατο όρο για τη διατήρηση της ειρήνης.

Παρά την οργή, η Αθήνα βρισκόταν σε δύσκολη θέση. Η χώρα ήταν εξαντλημένη από δύο συνεχόμενους πολέμους και η κυβέρνηση προσπαθούσε να αποφύγει μια νέα άμεση στρατιωτική σύρραξη, την ίδια ώρα που έβλεπε ότι ο εκτουρκισμός της Κωνσταντινούπολης βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη.