Πώς λειτουργούσε το ισραηλινό λογισμικό κατασκοπείας που μόλυνε εκατομμύρια συσκευές χωρίς κανένα κλικ

  Εκατομμύρια συσκευές σε δεκάδες χώρες εκτέθηκαν σε ισραηλινό εμπορικό λογισμικό κατασκοπείας, το οποίο διανεμήθηκε μέσω ψηφιακών διαφημίσε...

 

Εκατομμύρια συσκευές σε δεκάδες χώρες εκτέθηκαν σε ισραηλινό εμπορικό λογισμικό κατασκοπείας, το οποίο διανεμήθηκε μέσω ψηφιακών διαφημίσεων χωρίς να απαιτείται καμία ενέργεια από τους χρήστες, σύμφωνα με έρευνα της καναδικής ομάδας κυβερνοασφάλειας Citizen Lab. Η έρευνα αποκάλυψε ότι το λογισμικό Candiru χρησιμοποιήθηκε σε επιθέσεις που βασίζονταν σε στοχευμένες διαφημίσεις, ενώ στο στόχαστρο βρέθηκαν και συσκευές που συνδέονται με το δίκτυο Al Jazeera.

Σύμφωνα με την έκθεση που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη, πρόκειται για την πρώτη δημόσια επιβεβαιωμένη περίπτωση εμπορικού λογισμικού κατασκοπείας που διανέμεται μέσω στοχευμένων διαφημίσεων χωρίς κανένα κλικ από τον χρήστη. Το συγκεκριμένο είδος κακόβουλου λογισμικού, γνωστό ως mercenary spyware, αποτελεί μια ιδιαίτερα εξελιγμένη μορφή ψηφιακής απειλής, η οποία αναπτύσσεται κατά παραγγελία από ιδιωτικές εταιρείες και πωλείται σε πελάτες που καταβάλλουν αντίτιμο, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και κράτη.

Πώς λειτουργούσαν οι διαφημίσεις που μόλυναν τις συσκευές

Όπως διαπίστωσε το Citizen Lab, η ισραηλινή εταιρεία Discover-Tech εμφανίζεται ως νόμιμη επιχείρηση ψηφιακής διαφήμισης, ωστόσο στην πράξη συνεργάζεται με ισραηλινές εταιρείες κατασκοπευτικού λογισμικού, όπως η Candiru. Μέσω στοχευμένων διαφημίσεων, η Discover-Tech οδηγούσε εκατομμύρια συσκευές σε δεκάδες χώρες να επικοινωνούν με τους διακομιστές της Candiru, προκειμένου να πραγματοποιείται παρακολούθηση και αναγνώριση των συσκευών.

Η Discover-Tech διαχειρίζεται την πλατφόρμα Controlium, η οποία, σύμφωνα με την έκθεση, επιτρέπει σε συνεργαζόμενους φορείς που δραστηριοποιούνται στην εμπορική κατασκοπεία να αποκαλύπτουν την ταυτότητα και τα τεχνικά χαρακτηριστικά συσκευών, να τις ταυτοποιούν ψηφιακά και να τις μολύνουν αυτοματοποιημένα. Η διαδικασία μπορεί να ξεκινήσει μόλις εμφανιστεί η διαφήμιση στην οθόνη, χωρίς ο χρήστης να χρειάζεται να κάνει κλικ σε αυτήν.

Κατά τη διάρκεια τεσσάρων μηνών, οι διαφημίσεις της Discover-Tech εμφανίστηκαν σε σχεδόν 200.000 διαφορετικούς ιστότοπους και εφαρμογές για συσκευές Android και iOS, σε δεκάδες χώρες. Παράλληλα, εκτός από την Candiru, η οποία μετονομάστηκε σε Integrity Labs, η εταιρεία συνδέεται και με άλλους φορείς που αναπτύσσουν εμπορικό λογισμικό κατασκοπείας, μεταξύ των οποίων οι Intelos και Bindecy.

Το Citizen Lab διαπίστωσε επίσης ότι το 2024 και το 2025 τουλάχιστον 45 συσκευές στο εσωτερικό του δικτύου Al Jazeera αποτέλεσαν στόχο μιας σειράς επιθέσεων μέσω διαφημίσεων που δεν απαιτούσαν κλικ και είχαν αγοραστεί από τη Discover-Tech.

«Συστημική απειλή για την ασφάλεια»

Η Candiru είχε συμπεριληφθεί στη μαύρη λίστα της αμερικανικής κυβέρνησης το 2021, με τις ΗΠΑ να αιτιολογούν την απόφασή τους επικαλούμενες δραστηριότητες που ήταν αντίθετες με τα συμφέροντα της εθνικής ασφάλειας ή της εξωτερικής πολιτικής τους. Η μετονομασία της σε Integrity Labs ακολούθησε την εξαγορά της από την αμερικανική εταιρεία ιδιωτικών επενδύσεων Integrity Partners το 2025, η οποία δεν υπόκειται σε αμερικανικές κυρώσεις.

Την ίδια στιγμή, η Discover-Tech εμφανιζόταν ως «πιστοποιημένος» και «εγκεκριμένος» προμηθευτής από την Google και τον ευρωπαϊκό διαφημιστικό φορέα IAB Europe. Είχε, μάλιστα, τοποθετήσει διαφημίσεις σε μεγάλα διαφημιστικά δίκτυα, μεταξύ των οποίων η Google, η ρωσική μηχανή αναζήτησης Yandex και η πλατφόρμα Beeswax.

«Ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί σήμερα η διαδικτυακή διαφήμιση αποτελεί συστημική απειλή για την ασφάλεια», δήλωσε στο Reuters ο Γούλφι Κριστλ, ανώτερος ερευνητής του Citizen Lab, υπογραμμίζοντας ότι ο κίνδυνος αφορά τα κράτη, τον ιδιωτικό τομέα, την κοινωνία των πολιτών και όλους τους υπόλοιπους.

Ο Ζερόμ Ντανγκ, συνιδρυτής της Confiant, εταιρείας με έδρα τη Νέα Υόρκη που ειδικεύεται στην ασφάλεια της ψηφιακής διαφήμισης και δημοσίευσε ξεχωριστή έκθεση για την υπόθεση την Πέμπτη, ανέφερε ότι η Discover-Tech τοποθετούσε τουλάχιστον 10 εκατομμύρια διαφημίσεις ημερησίως σε ολόκληρο τον κόσμο.

Όπως εξήγησε, οι συμφωνίες ανταλλαγής δεδομένων, γνωστές ως «cookie matching», επέτρεπαν στην εταιρεία να παρακολουθεί χρήστες ακόμη και πέρα από την εμβέλεια των δικών της διαφημίσεων. «Είναι πολύ πιθανό εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι να έχουν επηρεαστεί από τη Discover-Tech», δήλωσε ο Ντανγκ.

Πρόσθεσε, επίσης, ότι οι διαφημίσεις είχαν εμφανιστεί σε χρήστες εκατοντάδων δικτύων που ανήκουν σε ευαίσθητες κατηγορίες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν το Πεντάγωνο, ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας και το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.

Στο στόχαστρο το ΝΑΤΟ, ο ΟΗΕ και κυβερνητικοί φορείς

Το Citizen Lab ανέφερε ότι εντόπισε εμφανίσεις διαφημίσεων της Discover-Tech και σε δίκτυα του ΝΑΤΟ και των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και περισσότερες από δώδεκα εθνικές κυβερνήσεις. Διαφημίσεις εμφανίστηκαν, επίσης, σε οργανισμούς μέσων ενημέρωσης σε οκτώ χώρες, μεταξύ των οποίων η Αυστραλία, το Μεξικό και χώρες της Ευρώπης.

Η υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο τη δράση της ισραηλινής εταιρείας κατασκοπευτικού λογισμικού NSO Group, η οποία, μαζί με την Candiru, προστέθηκε στη μαύρη λίστα εμπορίου των ΗΠΑ τον Νοέμβριο του 2021. Η αμερικανική κυβέρνηση είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ξένες κυβερνήσεις είχαν αγοράσει το λογισμικό της NSO Group και το είχαν χρησιμοποιήσει για να στοχοποιήσουν κυβερνητικούς αξιωματούχους, δημοσιογράφους και άλλα πρόσωπα.

Η Candiru είχε χρησιμοποιηθεί και σε επιθέσεις εναντίον του ιστότοπου Middle East Eye (MEE) και άλλων ιστοσελίδων τον Νοέμβριο του 2021. Η επίθεση, την οποία εντόπισε η εταιρεία κυβερνοασφάλειας ESET, είχε στόχο τον ιστότοπο του MEE για διάστημα δύο ημερών τον Απρίλιο του 2020.

Η συγκεκριμένη εκστρατεία στόχευσε συνολικά 20 ακόμη ιστοσελίδες, σε δύο διαφορετικές χρονικές περιόδους: από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο του 2020 και από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο του 2021. Σύμφωνα με την ESET, οι στόχοι είχαν «συνδέσεις με τη Μέση Ανατολή και έντονη εστίαση στην Υεμένη και τη γύρω σύγκρουση».

Μετά τα ευρήματα των δύο ερευνητικών ομάδων, η Google, η IAB Europe, η Beeswax και άλλες πλατφόρμες διέκοψαν την πρόσβαση της Discover-Tech στην αγορά ψηφιακής διαφήμισης.