Η «οθωμανική κατοχή» σβήνει από τα σχολικά βιβλία της Συρίας – Ο Αλ Σαάρα αλλάζει την ιστορία για χάρη της Τουρκίας

    Η «οθωμανική κατοχή» αντικαθίσταται από την «οθωμανική διακυβέρνηση», η Μεγάλη Αραβική Εξέγερση περιγράφεται ως ανταρσία και ο Τζεμάλ Π...

 

 

Η «οθωμανική κατοχή» αντικαθίσταται από την «οθωμανική διακυβέρνηση», η Μεγάλη Αραβική Εξέγερση περιγράφεται ως ανταρσία και ο Τζεμάλ Πασάς χάνει τον χαρακτηρισμό «χασάπης». Τα αναθεωρημένα σχολικά βιβλία της Συρίας αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζουν κομβικά γεγονότα της οθωμανικής περιόδου, καθώς οι σχέσεις της Δαμασκού με την Άγκυρα ενισχύονται μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ.

Οι αλλαγές ακολουθούν οδηγίες που εξέδωσε το συριακό υπουργείο Παιδείας τον Ιανουάριο του 2025. Σύμφωνα με τον οργανισμό IMPACT-se, πολλές ενσωματώθηκαν στο πρόγραμμα σπουδών του 2025–2026, χωρίς όμως να εφαρμοστούν ομοιόμορφα σε όλα τα εγχειρίδια. Μεγάλο μέρος του προηγούμενου υλικού διατηρήθηκε, με επιλεκτικές αναθεωρήσεις.

Από τον αγώνα για ανεξαρτησία στην ανταρσία του Χουσεΐν

Στο αναθεωρημένο βιβλίο Ιστορίας της τελευταίας τάξης του Λυκείου δεν χρησιμοποιείται πλέον ο όρος «Μεγάλη Αραβική Εξέγερση» για το κίνημα του 1916–1918, υπό τον Σαρίφ Χουσεΐν. Το γεγονός περιγράφεται πλέον ως το «κίνημα ανταρσίας του Χουσεΐν μπιν Άλι».

Η προηγούμενη έκδοση παρουσίαζε την εξέγερση ως αγώνα για την αραβική ανεξαρτησία, με στόχο «την απελευθέρωση των αραβικών εδαφών από την οθωμανική κατοχή και την εξουσία των Ενωτικών Τούρκων».

Στη νέα εκδοχή, ο στόχος διατυπώνεται ως «η απόσπαση των αραβικών εδαφών από το Οθωμανικό Κράτος», ενώ μεγαλύτερη έμφαση δίνεται στη συνεργασία του Χουσεΐν με τις συμμαχικές δυνάμεις κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Αντίστοιχα, στην παρουσίαση της αγγλογαλλικής διακήρυξης της 7ης Νοεμβρίου 1918, οι αναφορές στην απελευθέρωση πληθυσμών από τουρκικές αδικίες αντικαθίστανται από την περιγραφή ενός στόχου απομάκρυνσης των οθωμανικών δυνάμεων και συγκρότησης εθνικών κυβερνήσεων.

Οι εκτελεσμένοι και ο Τζεμάλ Πασάς

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν οι αλλαγές στην παρουσίαση του Αχμέτ Τζεμάλ Πασά, Οθωμανού αξιωματούχου στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Τα προηγούμενα συριακά βιβλία τον αποκαλούσαν «Τζεμάλ Πασά τον χασάπη», συνδέοντας τον χαρακτηρισμό με τις εκτελέσεις αραβικών προσωπικοτήτων στη Δαμασκό και τη Βηρυτό στις 6 Μαΐου 1916. Οι εκτελεσμένοι παρουσιάζονταν ως υπερασπιστές της αραβικής εθνικής ταυτότητας και των αραβικών δικαιωμάτων.

Στη νέα έκδοση, ο χαρακτηρισμός αφαιρείται και γίνεται αναφορά σε «συνωμότες μεταξύ αυτών, οι οποίοι συνεργάζονταν με τη Βρετανία και τη Γαλλία». Οι εκτελέσεις εξακολουθούν να περιλαμβάνονται στην ύλη, αλλά η αφήγηση δίνει μεγαλύτερο βάρος στη συνεργασία με ξένες δυνάμεις και στον ρόλο τους στην επιτάχυνση της εξέγερσης του Χουσεΐν.

Νέα ορολογία για την οθωμανική περίοδο

Οι υπουργικές οδηγίες προβλέπουν την αντικατάσταση της φράσης «οθωμανική κατοχή» με όρους όπως «οθωμανική διακυβέρνηση» ή «οθωμανική διοίκηση».

Η μετατόπιση απομακρύνει τα σχολικά εγχειρίδια από την αραβική εθνικιστική οπτική των προηγούμενων συριακών κυβερνήσεων, δίνοντας περισσότερο χώρο στον πολιτικό και ισλαμικό χαρακτήρα του Οθωμανικού Κράτους.

Η αραβική εξέγερση και οι εκτελέσεις του 1916 παραμένουν στις σελίδες των βιβλίων. Αυτό που αλλάζει είναι η γλώσσα με την οποία διδάσκονται και η ερμηνεία που δίνεται στους μαθητές.