Ανακαλύφθηκε μυστηριώδες αντικείμενο πέρα από τον Ποσειδώνα - Μπορεί να είναι νέος νάνος πλανήτης

  Έναν νέο κόσμο στις απομακρυσμένες περιοχές του Ηλιακού Συστήματος εντόπισαν αστρονόμοι, αναλύοντας δεδομένα του αστεροσκοπείου Vera C. R...

 

Έναν νέο κόσμο στις απομακρυσμένες περιοχές του Ηλιακού Συστήματος εντόπισαν αστρονόμοι, αναλύοντας δεδομένα του αστεροσκοπείου Vera C. Rubin στη Χιλή. Πρόκειται για το 2026 ED138, ένα μεγάλο παγωμένο σώμα πέρα από την τροχιά του Ποσειδώνα, το οποίο θεωρείται υποψήφιος πλανήτης νάνος.

Η σημαντική αυτή ανακάλυψη ανακοινώθηκε την περασμένη Τρίτη (27/10). Οι πρώτες εκτιμήσεις τοποθετούν τη διάμετρό του μεταξύ 600 και 1.500 χιλιομέτρων, μέγεθος που ενδέχεται να επιτρέπει στη βαρύτητά του να το διαμορφώνει σε σχεδόν σφαιρικό σώμα. Ωστόσο, η ταξινόμησή του παραμένει ανοιχτή και απαιτεί πρόσθετες μετρήσεις.

Πώς εντοπίστηκε το αντικείμενο

Όπως αναφέρεται σε σχετικό δημοσίευμα του space.com, το πρώτο στοιχείο προέκυψε στις 13 Οκτωβρίου, όταν ο Μάθιου Χόλμαν, από το Κέντρο Αστροφυσικής Harvard & Smithsonian, επεξεργαζόταν παρατηρήσεις του Rubin με λογισμικό αναζήτησης που είχε αναπτύξει μαζί με τον συνάδελφό του Κέβιν Νέιπιερ.

Μέσα στον τεράστιο όγκο δεδομένων ξεχώρισε ένα αντικείμενο με ασυνήθιστα μεγάλη φωτεινότητα για την απόστασή του. Η ένδειξη αυτή οδήγησε τους ερευνητές στην εκτίμηση ότι βρίσκονταν μπροστά σε ένα ιδιαίτερα μεγάλο σώμα.

Ο Χόλμαν περιέγραψε την αρχική του αντίδραση ως ενθουσιασμό μαζί με δυσπιστία. Επειδή τέτοιες ανακαλύψεις είναι σπάνιες, άρχισε αμέσως να ελέγχει μήπως είχε γίνει λάθος στην επεξεργασία.

Ακολούθησε αναζήτηση παλαιότερων καταγραφών. Ο ίδιος και ο αστρονόμος Μάριο Γιούριτς, από το Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον, διαπίστωσαν ότι το Rubin είχε παρατηρήσει το αντικείμενο 30 φορές, σε 20 διαφορετικές νύχτες, από τις 4 Μαρτίου έως τις 11 Ιουλίου 2026.

Επιπλέον, αρχειακές εικόνες από την κάμερα Dark Energy Camera (DECam), στη Χιλή, αποκάλυψαν καταγραφές που φτάνουν έως το 2016, επιτρέποντας καλύτερη ανασύνθεση της τροχιάς του.

Σε απόσταση περίπου 6,9 δισ. χιλιομέτρων από τον Ήλιο

Το 2026 ED138 βρίσκεται σήμερα περίπου 46 αστρονομικές μονάδες από τον Ήλιο, δηλαδή σχεδόν 6,9 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα. Συγκριτικά, η μέση απόσταση του Πλούτωνα είναι περίπου 40 αστρονομικές μονάδες.

Η τροχιά του παρουσιάζει κλίση σχεδόν 25 μοιρών ως προς το επίπεδο του Ηλιακού Συστήματος. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό υποδηλώνει ότι κάποια βαρυτική αλληλεπίδραση με τον Ποσειδώνα ενδέχεται να είχε μεταβάλει την αρχική πορεία του.

Η μελέτη τέτοιων σωμάτων βοηθά τους επιστήμονες να κατανοήσουν πώς σχηματίστηκε το Ηλιακό Σύστημα και πώς οι μετακινήσεις των μεγάλων πλανητών επηρέασαν τα μικρότερα αντικείμενά του.

(Image credit: NSF-DOE Vera C. Rubin Observatory/NOIRLab/SLAC/AURA. Image Processing: M. Jurić (UW), D. de Martin & M. Zamani (NSF NOIRLab))

Γιατί δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί ως πλανήτης νάνος

Το βασικό ερώτημα αφορά το πραγματικό μέγεθος του αντικειμένου. Η σημερινή εκτίμηση προκύπτει από τη φωτεινότητα, την απόστασή του και υποθέσεις για το πόσο φως αντανακλά η επιφάνειά του.

Για ακριβέστερο προσδιορισμό της διαμέτρου απαιτούνται παρατηρήσεις στο υπέρυθρο. Το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb διαθέτει όργανα κατάλληλα για τέτοιες μετρήσεις, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη προγραμματιστεί σχετική παρατήρηση.

Εφόσον επιβεβαιωθεί η ταξινόμησή του, το 2026 ED138 θα μπορούσε να προστεθεί στους πέντε πλανήτες νάνους που αναγνωρίζει επίσημα η Διεθνής Αστρονομική Ένωση: τον Πλούτωνα, τη Δήμητρα, την Έριδα, τη Χαουμέια και τον Μακεμάκε.

Η ανακάλυψη αποτελεί παράλληλα ένδειξη των δυνατοτήτων του Rubin. Με την επαναλαμβανόμενη χαρτογράφηση του νότιου ουρανού στο πλαίσιο της δεκαετούς έρευνας LSST, οι αστρονόμοι προσδοκούν να εντοπίσουν και άλλα μακρινά σώματα που έχουν διαφύγει από προηγούμενες έρευνες.