Σαν σήμερα 31 Οκτωβρίου: Οι τεντιμπόιδες, η «ψιλή» και ο διαβόητος Νόμος 4000 Σαν σήμερα 31 Οκτωβρίου: Οι τεντιμπόιδες, η «ψιλή» και ο διαβόητος Νόμος 4000

  Στις 31 Οκτωβρίου 1959 δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως το Νομοθετικό Διάταγμα 4000, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά και αμφιλεγ...

 

Στις 31 Οκτωβρίου 1959 δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως το Νομοθετικό Διάταγμα 4000, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά και αμφιλεγόμενα νομοθετήματα της μεταπολεμικής Ελλάδας. Έμεινε στην ιστορία ως ο «Νόμος 4000» και συνδέθηκε όσο λίγοι με το φαινόμενο των λεγόμενων «τεντιμπόηδων».

Η εικόνα που τον συνοδεύει στη συλλογική μνήμη είναι χαρακτηριστική: νεαροί κουρεμένοι με την ψιλή, με χειροπέδες και πινακίδες κρεμασμένες στον λαιμό, να περιφέρονται στους δρόμους για δημόσιο παραδειγματισμό.

Στην πραγματικότητα, οι πρώτες τέτοιες διαπομπεύσεις είχαν αρχίσει ήδη από τον Σεπτέμβριο του 1958, πριν από την ψήφιση του διατάγματος. Έναν χρόνο αργότερα, το κράτος θεσμοθέτησε αυστηρότερη αντιμετώπιση συγκεκριμένων πράξεων που θεωρούνταν ιδιαίτερα προκλητικές απέναντι στην κοινωνική τάξη.

Ο επίσημος τίτλος του Ν.Δ. 4000/1959 ήταν «Περί καταστολής αξιοποίνων τινών πράξεων και συμπληρώσεως του άρθρου 6 του Κώδικος Ποινικής Δικονομίας». Το νομοθέτημα δεν προέβλεπε το κούρεμα ή τη δημόσια περιφορά των παραβατών· αυτές ήταν πρακτικές των Αρχών που είχαν ήδη εφαρμοστεί και τελικά ταυτίστηκαν στη δημόσια μνήμη με τον ίδιο τον νόμο.
Ποιοι ήταν οι «τεντιμπόηδες»

Ο όρος είχε έρθει από τη Βρετανία. Οι Teddy Boys ήταν μια νεανική υποκουλτούρα της δεκαετίας του 1950, συνδεδεμένη με ιδιαίτερο ντύσιμο, μουσική, rock ‘n’ roll και μια νέα νεανική ταυτότητα που αμφισβητούσε τις κοινωνικές συμβάσεις.

Στην Ελλάδα, όμως, η λέξη απέκτησε διαφορετική και πολύ πιο αρνητική σημασία. «Τεντιμπόηδες» χαρακτηρίζονταν νεαροί που κατηγορούνταν για προκλητική συμπεριφορά, εξυβρίσεις, φθορές ή επιθέσεις εναντίον περαστικών.

Το γιαούρτωμα έγινε το πιο χαρακτηριστικό σύμβολο αυτής της παραβατικότητας.

Ένα από τα επεισόδια που προκάλεσαν μεγάλη δημοσιότητα σημειώθηκε στα τέλη Αυγούστου του 1958 στην Κυψέλη. Δύο έφηβοι, ηλικίας περίπου 15 και 16 ετών, κατηγορήθηκαν ότι πέταξαν γιαούρτι σε μία γυναίκα έπειτα από επεισόδιο που είχε προηγηθεί.

Λίγες ημέρες αργότερα συνελήφθησαν.

Και τότε η τιμωρία τους δεν περιορίστηκε στην προσαγωγή ενώπιον της Δικαιοσύνης.
Κούρεμα με την «ψιλή» και περιφορά στους δρόμους

Οι νεαροί κουρεύτηκαν σύρριζα και οδηγήθηκαν δημοσίως στους δρόμους, με την αστυνομία να μετατρέπει ουσιαστικά την τιμωρία σε θέαμα.

Σε αντίστοιχες περιπτώσεις, οι συλληφθέντες εμφανίζονταν με σκισμένα ρεβέρ στα παντελόνια και πινακίδες κρεμασμένες από τον λαιμό τους, στις οποίες αναγραφόταν η πράξη για την οποία είχαν συλληφθεί.



Μία από τις φράσεις που έμειναν στην ιστορία ήταν:

«Είμεθα τέντυ μπόυς και πετάξαμε γιαούρτι κατά γυναικός».

Υπήρχε όμως μια κρίσιμη λεπτομέρεια: το ίδιο το νομοθέτημα δεν προέβλεπε ούτε το ξύρισμα του κεφαλιού ούτε τη δημόσια περιφορά των παραβατών.

Ο Νόμος 4000 προέβλεπε αυστηρότερες ποινές για πράξεις όπως σωματική βλάβη, εξύβριση και φθορά, όταν αυτές, σύμφωνα με τη διατύπωση της εποχής, φανέρωναν «ιδιάζουσαν θρασύτητα» και «προκλητικότητα έναντι της κοινωνίας». Προέβλεπε επίσης ότι οι ποινές δεν μπορούσαν να μετατραπούν σε χρηματικές ούτε να ανασταλεί η εκτέλεσή τους.

Η διαπόμπευση ήταν μια επιπλέον πρακτική των Αρχών, στο όνομα του «παραδειγματισμού».