Το X-BAT στο μικροσκόπιο του ΓΕΕΘΑ: Η πρόταση της Shield AI και οι ελληνικοί όροι – Ανάλυση του OnAlert

  Η εποχή όπου η αεροπορική ισχύς στηριζόταν αποκλειστικά σε μεγάλες αεροπορικές βάσεις και επανδρωμένα μαχητικά φαίνεται ότι πλησιάζει στο...

 

Η εποχή όπου η αεροπορική ισχύς στηριζόταν αποκλειστικά σε μεγάλες αεροπορικές βάσεις και επανδρωμένα μαχητικά φαίνεται ότι πλησιάζει στο τέλος της, αφού η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ), η αυτονομία και η δυνατότητα επιχειρήσεων χωρίς την ανάγκη διαδρόμων απογείωσης και προσγείωσης διαμορφώνουν ήδη τη νέα πραγματικότητα και το ΓΕΕΘΑ επιδιώκει να βρίσκεται από την πρώτη στιγμή μέσα σε αυτή τη μετάβαση.

Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του OnAlert.gr, αντιπροσωπεία της αμερικανικής Shield AI πραγματοποίησε πολύ πρόσφατα παρουσίαση στην Πολεμική Αεροπορία,, του νέου προγράμματος X-BAT, που αφορά ένα αυτόνομο αεροσκάφος νέας γενιάς, το οποίο η εταιρεία δεν χαρακτηρίζει ως ένα ακόμη οπλισμένο UAV, αλλά ως το πρώτο – στον κόσμο – μη επανδρωμένο μαχητικό αεροσκάφος VTOL με AI.

Η παρουσίαση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των επαφών που αναπτύσσει το ΓΕΕΘΑ με κορυφαίες αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες υψηλής τεχνολογίας, καθώς ο νέος σχεδιασμός των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων δίνει πλέον ιδιαίτερη έμφαση στα αυτόνομα συστήματα, στην τεχνητή νοημοσύνη και στη συνεργασία επανδρωμένων και μη επανδρωμένων αεροπορικών μέσων.

Το ενδιαφέρον της ελληνικής πλευράς για το X-BAT είναι υπαρκτό, ωστόσο συνοδεύεται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις που αντανακλούν τη νέα φιλοσοφία του εξοπλιστικού σχεδιασμού. Η Ελλάδα δεν εξετάζει απλώς την απόκτηση ενός νέου οπλικού συστήματος, αλλά επιδιώκει ουσιαστική συμμετοχή στην ανάπτυξη και την παραγωγή του, με μεταφορά τεχνογνωσίας, δημιουργία γραμμής παραγωγής στην Ελλάδα και ενεργό ρόλο της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.

Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, βασική απαίτηση της ελληνικής πλευράς αποτελεί η ύπαρξη ισχυρών διασφαλίσεων ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία δεν θα διατεθεί ούτε θα μεταφερθεί στην Τουρκία, καθώς πρόκειται για ένα σύστημα που μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες στο μελλοντικό πεδίο επιχειρήσεων.

Το X-BAT βρίσκεται ακόμη σε στάδιο ανάπτυξης, όμως ήδη θεωρείται ένα από τα πλέον φιλόδοξα προγράμματα στον χώρο των αυτόνομων αεροπορικών συστημάτων. Η πρώτη πτήση έχει προγραμματιστεί για το 2026, η αρχική επιχειρησιακή ικανότητα τοποθετείται χρονικά γύρω στο 2028, ενώ η παραγωγή προβλέπεται να ξεκινήσει το 2029.

Το X-BAT

Παρότι απομένουν ακόμη σημαντικά τεχνολογικά βήματα, η φιλοσοφία του προγράμματος έχει ήδη προσελκύσει το ενδιαφέρον αρκετών δυτικών αεροποριών, καθώς επιχειρεί να δώσει απάντηση σε ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των σύγχρονων πολεμικών επιχειρήσεων που αφορά την επιβίωση της αεροπορικής ισχύος απέναντι στα όπλα μεγάλης ακρίβειας και στα μαζικά πλήγματα κατά αεροπορικών βάσεων.

Σε αντίθεση με τα συμβατικά μαχητικά, τα οποία εξαρτώνται από μεγάλους διαδρόμους και οργανωμένες εγκαταστάσεις, το X-BAT έχει σχεδιαστεί ώστε να απογειώνεται και να προσγειώνεται κάθετα, χωρίς να απαιτείται αεροδρόμιο. Η δυνατότητα αυτή επιτρέπει τη διασπορά των αεροπορικών μέσων σε μικρές προκεχωρημένες βάσεις, απομονωμένα νησιά, αυτοκινούμενες πλατφόρμες, ακόμη και σε πολεμικά πλοία, αυξάνοντας θεαματικά την επιβιωσιμότητα και δυσκολεύοντας τον εντοπισμό και την προσβολή τους από τον αντίπαλο.

Η ίδια η Shield AI συνοψίζει τη φιλοσοφία του προγράμματος σε μία χαρακτηριστική φράση: «Earth is Our Runway». Δεν πρόκειται για ένα διαφημιστικό σύνθημα, αλλά για την ουσία της νέας αντίληψης που προωθεί η εταιρεία. Στόχος είναι η κατάργηση της εξάρτησης από τις παραδοσιακές αεροπορικές βάσεις και η δυνατότητα εκτόξευσης και ανάκτησης του αεροσκάφους σχεδόν από οποιοδήποτε σημείο, δημιουργώντας έναν εξαιρετικά ευέλικτο και δύσκολα προβλέψιμο τρόπο ανάπτυξης αεροπορικής ισχύος.

Το AI μαχητικό που δεν μοιάζει με κανένα άλλο

Το X-BAT δεν σχεδιάστηκε για να αποτελέσει ακόμη ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος που θα εκτελεί αποστολές αναγνώρισης ή κρούσης από ασφαλή απόσταση. Η Shield AI το παρουσιάζει ως μια εντελώς νέα κατηγορία αεροπορικού μέσου, ικανή να συνδυάζει χαρακτηριστικά μαχητικού αεροσκάφους πέμπτης γενιάς με την αυτονομία που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη.

Δεν είναι τυχαίο ότι η αμερικανική εταιρεία αποφεύγει τους όρους UAV ή UCAV και χρησιμοποιεί τον χαρακτηρισμό AI-Piloted VTOL Fighter Jet, επιχειρώντας να αναδείξει ότι ο «πιλότος» του αεροσκάφους είναι πλέον το λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης και όχι ένας άνθρωπος μέσα στο cockpit.

Στην καρδιά του προγράμματος βρίσκεται το Hivemind, η πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης της Shield AI, η οποία έχει ήδη δοκιμαστεί επιχειρησιακά σε άλλες αυτόνομες πλατφόρμες της εταιρείας. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το Hivemind επιτρέπει στο X-BAT να σχεδιάζει, να προσαρμόζει και να ολοκληρώνει αποστολές ακόμη και όταν δεν υπάρχει σύνδεση με σταθμό ελέγχου, όταν το GPS έχει παρεμβληθεί ή όταν οι επικοινωνίες έχουν διακοπεί από εχθρικές ενέργειες ηλεκτρονικού πολέμου.

Με άλλα λόγια, το αεροσκάφος δεν εξαρτάται από τη συνεχή καθοδήγηση χειριστή, αλλά διαθέτει την απαιτούμενη αυτονομία ώστε να συνεχίσει την αποστολή του λαμβάνοντας αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο. Η Shield AI υποστηρίζει ότι το X-BAT θα μπορεί να εκτελεί ένα ιδιαίτερα ευρύ κατάλογο αποστολών.

Από αποστολές αεροπορικής υπεροχής και αναχαίτισης εναέριων στόχων μέχρι προσβολές στόχων εδάφους και επιφανείας, αποστολές ηλεκτρονικού πολέμου (EW), συλλογής πληροφοριών (ISR), καταστολής εχθρικής αεράμυνας (SEAD) και συνεργασίας με επανδρωμένα μαχητικά αεροσκάφη.

Πρόκειται ουσιαστικά για μια πλατφόρμα πολλαπλών ρόλων, η οποία μπορεί να προσαρμόζεται ανάλογα με την αποστολή και το φορτίο που θα φέρει.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος μεταφοράς του οπλισμού. Το X-BAT προβλέπεται να διαθέτει τόσο εσωτερικές αποθήκες οπλισμού, ώστε να διατηρεί μειωμένο ίχνος όταν απαιτείται υψηλή επιβιωσιμότητα, όσο και εξωτερικούς πυλώνες, οι οποίοι θα μπορούν να φιλοξενούν βαρύτερα όπλα ή πρόσθετα φορτία όταν η χαμηλή παρατηρησιμότητα δεν αποτελεί την κύρια επιχειρησιακή απαίτηση.

Η εταιρεία αναφέρει ότι θα μπορεί να μεταφέρει τόσο όπλα αέρος-αέρος όσο και αέρος-εδάφους, ενώ η αρχιτεκτονική του επιτρέπει την ενσωμάτωση διαφορετικών αισθητήρων και πακέτων ηλεκτρονικού πολέμου, ανάλογα με τις ανάγκες του χρήστη.

Τα τεχνικά χαρακτηριστικά που έχουν μέχρι στιγμής παρουσιαστεί σκιαγραφούν μια πλατφόρμα με ιδιαίτερα φιλόδοξες επιδόσεις. Το X-BAT έχει μήκος περίπου 7,9 μέτρα, άνοιγμα πτερύγων σχεδόν 12 μέτρα, δυνατότητα ελιγμών άνω των 4 g, επιχειρησιακό ύψος που υπερβαίνει τα 50.000 πόδια και μέγιστη ακτίνα δράσης άνω των 2.000 ναυτικών μιλίων. Εάν οι επιδόσεις αυτές επιβεβαιωθούν κατά τις δοκιμές, θα πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερης εμβέλειας αυτόνομα μαχητικά αεροσκάφη που έχουν παρουσιαστεί μέχρι σήμερα.

Εξίσου εντυπωσιακή είναι η έμφαση που δίνεται στη συνεργασία πολλών X-BAT μεταξύ τους. Η φιλοσοφία της Shield AI προβλέπει ότι ένας μόνο διοικητής θα μπορεί να διαχειρίζεται ταυτόχρονα πολλαπλά αεροσκάφη, τα οποία θα συνεργάζονται αυτόνομα, θα ανταλλάσσουν δεδομένα, θα κατανέμουν στόχους και θα λαμβάνουν αποφάσεις σε χρόνο σχεδόν μηδενικής καθυστέρησης.

Πρόκειται για την πρακτική εφαρμογή των λεγόμενων machine-speed OODA loops, όπου η διαδικασία παρατήρησης, αξιολόγησης, απόφασης και ενέργειας εκτελείται με ταχύτητες που δεν μπορούν να επιτύχουν οι ιπτάμενοι χειριστές.

Η συγκεκριμένη φιλοσοφία εξηγεί και γιατί το X-BAT έχει ήδη τραβήξει την προσοχή στρατιωτικών επιτελείων.

Δεν αποτελεί απλώς ένα νέο αεροσκάφος, αλλά αποτελεί μια προσπάθεια επαναπροσδιορισμού της αεροπορικής ισχύος, όπου η τεχνητή νοημοσύνη αναλαμβάνει πλέον κεντρικό ρόλο στη διεξαγωγή των επιχειρήσεων και ο άνθρωπος μετατρέπεται περισσότερο σε διοικητή και διαχειριστή ενός δικτύου αυτόνομων αεροπορικών μέσων, παρά σε παραδοσιακό χειριστή ενός μόνο μαχητικού αεροσκάφους. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ