Συγκριτική ανάλυση αρματικού δυναμικού Ελλάδας-Τουρκίας. Όλες οι τελευταίες εξελίξεις.

   Ο πόλεμος στην Ουκρανία άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι στρατιωτικοί σχεδιαστές αντιλαμβάνονται το άρμα μάχης. Για δεκαετίες, η ...

  

Ο πόλεμος στην Ουκρανία άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι στρατιωτικοί σχεδιαστές αντιλαμβάνονται το άρμα μάχης. Για δεκαετίες, η επιβίωση ενός άρματος εξαρτιόταν κυρίως από τη θωράκισή του. Σήμερα, ακόμη και τα πλέον προηγμένα άρματα μπορούν να προσβληθούν από φθηνά drones κόστους λίγων χιλιάδων ευρώ. Παρ’ όλ’ αυτά, βλέπουμε ότι στην Ευρώπη υπάρχει μια καθολική στροφή στην ενίσχυση του αρματικού δυναμικού κάτι το οποίο με την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης έκανε πολλές χώρες, ειδικά της βόρειας Ευρώπης να μειώσουν ή ακόμη και να αποσύρουν το όπλο αυτό από δυναμικό τους.

Στον αντίποδα η ισορροπία ισχύος μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας αποτελούσε διαχρονικά ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο. Παρά τη μεγάλη έμφαση που δίνεται τα τελευταία χρόνια στην αεροπορική ισχύ, στα μη επανδρωμένα συστήματα και στα πυραυλικά όπλα ακριβείας, οι τεθωρακισμένες δυνάμεις εξακολουθούν να διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στο επιχειρησιακό δόγμα των δύο χωρών. Η γεωγραφία του Έβρου, με τους εκτεταμένους πεδινούς χώρους και το ανεπτυγμένο οδικό δίκτυο, εξακολουθεί να προσφέρει ιδανικό πεδίο δράσης για μεγάλους σχηματισμούς αρμάτων μάχης.

Σήμερα, η Ελλάδα και η Τουρκία διαθέτουν από τα ισχυρότερα αρματικά δυναμικά στην Ευρώπη. Ωστόσο, η σύγκριση δεν μπορεί να περιοριστεί σε απλούς αριθμούς. Η τεχνολογική ποιότητα, η εκπαίδευση των πληρωμάτων, η δικτυοκεντρική διασύνδεση, η βιομηχανική υποστήριξη και τα προγράμματα εκσυγχρονισμού διαμορφώνουν μια πολύ πιο σύνθετη εικόνα.

Όμως ακόμη και εδώ βλέπουμε εδώ και χρόνια μια τελειώς διαφορετική αντιμετώπιση του άρματος από τους δύο στρατούς. Ενώ ο ελληνικός στρατός διαθέτει σήμερα μία αξιόλογη δύναμη 170 leopard 2HEL, 183 Leopard 2A4, 500 Leopard 1A5, 396 M-48A5Molf και Μ-60Α3, υπάρχει λόγω έλλειψης κονδυλίων αλλά και έλλειψης ανθρώπινου δυναμικού μια τάση για μείωση των αριθμών αυτών. Την ώρα που όπως αναφέραμε παραπάνω υπάρχει μια γενική τάση αύξησης και ανανέωσης του αρματικού δυναμικού άλλων Ευρωπαϊκών χωρών. Η αλήθεια βέβαια είναι ότι πολλές από τις χώρες αυτές έχουν σήμερα κλάσμα του αρματικού δυναμικού που διαθέτει ο ελληνικός στρατός.

Από την άλλη η Τουρκία όλα αυτά τα χρόνια έχει επενδύσει, μέσω προγραμμάτων συμπαραγωγής, στην ανάπτυξη εγχώριας τεχνολογίας για την κατασκευή νέων και αναβάθμιση υπάρχοντων αρμάτων μάχης έχοντας πάντα τα άρματα της σε μια συνεχόμενη αναβάθμιση. Αυξάνοντας έτσι τις επιχειρησιακές δυνατότητες του αρματικού δυναμικού της. Πέραν τούτου, οι αριθμοί όχι μόνο δεν μειώνονται αλλά συμπληρώνονται από νέας γενιάς άρματα τύπου Altay.

Ο Ελληνικός Στρατός διαθέτει περίπου 1.200 άρματα μάχης διαφόρων τύπων, με βασικό κορμό τα Leopard γερμανικής προέλευσης.

Η αιχμή του δόρατος είναι τα 170 Leopard 2A6HEL, τα οποία αποκτήθηκαν ειδικά για τις ελληνικές ανάγκες και εξακολουθούν να θεωρούνται μεταξύ των ισχυρότερων αρμάτων στην Ευρώπη. Το πυροβόλο Rheinmetall L55 των 120 χιλιοστών προσφέρει αυξημένη εμβέλεια και βελτιωμένη διατρητική ικανότητα σε σχέση με τα παλαιότερα Leopard 2A4. Η σύνθετη θωράκιση, το προηγμένο σύστημα ελέγχου πυρός και οι εξαιρετικές επιδόσεις βολής εν κινήσει καθιστούν το άρμα εξαιρετικά επικίνδυνο αντίπαλο σε οποιαδήποτε αναμέτρηση. Στην πράξη, τα Leopard 2A6HEL αποτελούν το πλέον σύγχρονο άρμα μάχης που υπηρετεί σήμερα στις ένοπλες δυνάμεις της περιοχής.

Πίσω από αυτά ακολουθούν περίπου 183 Leopard 2A4, τα οποία αποκτήθηκαν μεταχειρισμένα από γερμανικά αποθέματα. Παρότι εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντικές επιχειρησιακές δυνατότητες, η σχεδίασή τους αντανακλά τα δεδομένα της δεκαετίας του 1980. Η εμφάνιση σύγχρονων αντιαρματικών πυραύλων, περιφερόμενων πυρομαχικών και FPV drones έχει καταστήσει αναγκαίο τον εκσυγχρονισμό τους.

Ο τρίτος πυλώνας του ελληνικού στόλου είναι τα Leopard 1A5, αριθμώντας περίπου 500 οχήματα. Παρά την ηλικία τους, διατηρούν αξιόλογη μαχητική αξία χάρη στις αναβαθμίσεις που έχουν λάβει, όμως η προστασία τους απέχει σημαντικά από τα πρότυπα ενός σύγχρονου κύριου άρματος μάχης. Όμως παρά τις όποιες διαφωνίες για την χρησιμότητα του συγκεκριμένου τύπου στο σύγχρονο πεδίο μάχης. Τα πεδία της Ουκρανίας έχουν αποδείξει την αποτελεσματικότητα του τύπου ακόμη και σε σύγκριση με νεότερα και ικανότερα άρματα, βασισμένη στην ευελιξία του άρματος, την ικανότητα προσβολής και την απλότητα εκπαίδευσης και χρήσης. Παράγοντες που το έχουν κάνει ιδιαίτερα αγαπητό στα πληρώματά του.

Μέσα στον Απρίλιο αποφασίσθηκε η αναβάθμιση μέρους του αρματικού δυναμικού των 183 Leopard 2A4 και Leopard 1A5 ως απόρροια πρώτον της δυσκολίας εξεύρεσης ανταλλακτικών και δεύτερον της ανάγκης αύξησης των δυνατοτήτων τους. Σύμφωνα με πληροφορίες, που έχουμε παραθέσει και στο παρελθόν μέσα από το defencereview.gr, το ΓΕΣ έχει αποφασίσει σε μερική αναβάθμιση μέρους των Leopard 2A4 (80-120 μονάδες) και μέρους των Leopard 1A5 (120-160). Αυτό θα έχει ως συνέπεια την αύξηση της επιχειρησιακής ικανότητας των αρμάτων αυτών και τη διάθεση ανταλλακτικών από τα συστήματα που θα αφαιρεθούν για τον υπόλοιπο στόλο που δεν θα αναβαθμιστεί. Περισσότερες πληροφορίες για τα προγράμματα αυτά μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ. Ευελπιστούμε αυτό να είναι μια πρώτη φάση ενός συνολικότερου προγράμματος επαύξησης των επιχειρησιακών δυνατοτήτων των συγκεκριμένων αρμάτων το οποίο θα αυξηθεί και σε απόλυτους αριθμούς μιας και τα αντίστοιχα προγράμματα της Τουρκίας συνεχίζονται.

Η Τουρκία διατηρεί ένα από τα μεγαλύτερα τεθωρακισμένα σώματα στο ΝΑΤΟ, με συνολικό αριθμό που προσεγγίζει ή υπερβαίνει τα 2.300 άρματα μάχης. Η ραχοκοκαλιά των τεθωρακισμένων της αποτελείται από περίπου 276 Leopard 2A4. Τα άρματα αυτά απέκτησαν σημαντική πολεμική εμπειρία στις επιχειρήσεις στη βόρεια Συρία, όπου υπέστησαν και αξιοσημείωτες απώλειες από αντιαρματικούς πυραύλους. Οι απώλειες αυτές λειτούργησαν ως καταλύτης για μια σειρά εκτεταμένων προγραμμάτων αναβάθμισης.

Παράλληλα, ο τουρκικός στρατός συνεχίζει να βασίζεται σε μεγάλους αριθμούς αναβαθμισμένων M60T Sabra και M60A3. Τα M60T ειδικότερα διαθέτουν πυροβόλο 120 χιλιοστών, βελτιωμένη θωράκιση και προηγμένα ηλεκτρονικά συστήματα, προσφέροντας αξιοσημείωτες επιδόσεις παρά την ηλικία της βασικής πλατφόρμας. Η σημαντικότερη όμως εξέλιξη είναι η εμφάνιση του Altay, του πρώτου εγχώρια παραγόμενου τουρκικού κύριου άρματος μάχης.

Σύμφωνα με ανοικτές πηγές ο στόλος των τουρκικών αρμάτων μάχης αποτελείται από τα πρώτα άρματα Altay που μπήκαν σε υπηρεσία από τα τέλη του 2025, 276 Leopard 2A4 σε διάφορες εκδόσεις αναβάθμισης οι οποίες συμπεριλαμβάνουν πρόσθετες πλάκες θωράκισης ERA σε 40 μονάδες και σύστημα αυτοπροστασίας AKKOR σε 80 μονάδες. Μετά την προσθήκη πρόσθετης θωράκισης T1 σταδιακά σε άρματα του τύπου από τη Roketsan, η Τουρκία προχωρά σε περαιτέρω αναβάθμιση περίπου 170 αρμάτων. Ο εκσυγχρονισμός περιλαμβάνει αναβάθμιση του Συστήματος Ελέγχου Πυρός (ΣΕΠ) και την ενσωμάτωση του εγχώριου συστήματος ενεργητικής άμυνας Akkor-100, ενώ παράλληλα εξετάζεται η εγκατάσταση νέου πακέτου ισχύος και πύργου από Aselsan για την επαύξηση της επιβιωσιμότητας στο πεδίο της μάχης.

400 περίπου Leopard 1A3/A4 από τα οποία τα 171 έχουν αναβαθμιστεί με το ΣΕΠ Volkan-M, 165 M-60TM αμερικάνικης κατασκευής άρματα τα οποία έχουν αναβαθμιστεί στο επίπεδο M-60T με πρόσθετη θωράκιση και πυροβόλο 120/44 από την ισραηλινή ΙΜΙ. Στο πλαίσιο του προγράμματος TIYK η Τουρκία θα αναβαθμίσει εκ νέου τα 169 M-60TM (αναβαθμίστηκαν από το επίπεδο M-60T στο πλαίσιο του προγράμματος FIRAT), θα επεκτείνει την αναβάθμιση σε 280 συνολικά Leopard-2A4 και θα αναβαθμίσει το σύνολο ή μέρος των 619 M-60A3 TTS που διαθέτει με το νέο πύργο μάχης ΜΖΚ-105, σχεδίασης και ανάπτυξης της Roketsan (40 M-60A3 TTS έχουν ήδη αναβαθμιστεί στο πλαίσιο του προγράμματος FIRAT)

Το TIYK προβλέπει, για όλα τα άρματα που θα συμμετάσχουν στο πρόγραμμα, το πακέτο αναβάθμισης που υιοθετήθηκε στα M-60TM συν την εγκατάσταση νέου Συστήματος Ελέγχου Πυρός (Volkan-M), θωράκισης T1, την εγκατάσταση νέας εφεδρικής μονάδα παροχής ενέργειας και νέου συστήματος καταστολής και κατάσβεσης πυρκαγιάς. Για τα M-60TM το πρόγραμμα TIYK προβλέπει και την εγκατάσταση του τηλεσκοπικού περισκοπικού συστήματος TEPES της Aselsan. Η εγκατάσταση του συστήματος TEPES δεν προβλέπεται για τα άρματα μάχης Leopard-2A4 και M-60A3 TTS, τα τελευταία όμως θα αναβαθμιστούν με το νέο πύργο MZK-105. Ο πύργος MZK-105 ενσωματώνει πυροβόλο των 105 χιλιοστών και αυτόματο σύστημα γέμισης.

Το πρόγραμμα Altay αφού ξεπέρασε την πολυετή καθυστέρηση λόγω προβλημάτων κυρίως με το συγκρότημα ισχύος λόγω άρνησης της Γερμανίας στη εξαγωγή των συγκεκριμένω συστημάτων, ξεκίνησε η παράδοση των πρώτων αρμάτων έκδοσης Τ1 μέσα στο 2025 και η πορεία των παραδόσεων θα γίνει όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα.

 

Η έκδοση Τ1 διαθέτει τελικά τον νοτιοκορεάτικο κινητήρα DV27K και το κιβώτιο μετάδοσης κίνησης EST15K ενώ η δεύτερη παρτίδα Τ2 που θα αρχίσει να παραδίδεται μετά το 2028 θα διαθέτει το εγχώριο σύστημα BATU το οποίο αναπτύσσεται από την BMC. Πέραν αυτών το νέο άρμα θα διαθέτει το σύστημα ενεργητικής προστασίας Akkor και τον τηλεχειριζόμενο πύργο SARP 12.7mm.

Σήμερα η Ελλάδα διαθέτει ποιοτικό πλεονέκτημα στην κορυφαία κατηγορία αρμάτων μάχης. Τα Leopard 2A6HEL παραμένουν ανώτερα από τα περισσότερα άρματα που υπηρετούν στον τουρκικό στρατό.

Η Τουρκία όμως διαθέτει δύο σημαντικά πλεονεκτήματα:

Πρώτον, μεγαλύτερη αριθμητική βάση τεθωρακισμένων δυνάμεων και δεύτερον, μια αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία ικανή να σχεδιάζει, να παράγει και να αναβαθμίζει εγχώρια τα οπλικά της συστήματα.

Εάν τα ελληνικά προγράμματα εκσυγχρονισμού προχωρήσουν εγκαίρως και συνδυαστούν με σύγχρονα συστήματα ενεργητικής προστασίας, ο Ελληνικός Στρατός θα συνεχίσει να διατηρεί ιδιαίτερα ισχυρή αποτρεπτική ικανότητα στον Έβρο.

Η τελική ισορροπία όμως δεν θα κριθεί μόνο από τα άρματα. Θα εξαρτηθεί από το πόσο αποτελεσματικά θα ενσωματωθούν σε ένα ευρύτερο σύστημα μάχης που θα περιλαμβάνει UAV, πυροβολικό ακριβείας, δορυφορική επιτήρηση, ηλεκτρονικό πόλεμο και αεροπορική υπεροχή. Στον πόλεμο του 21ου αιώνα, το άρμα μάχης παραμένει ο «βασιλιάς του πεδίου». Δεν μάχεται όμως πλέον μόνο του.